Fiziksel Sunucuya VMware ESXi Kurulumu: Adım Adım

Fiziksel sunucu üzerine doğrudan hipervizör (hypervisor) kurmak, donanım kaynaklarını yalıtılmış sanal makinelere paylaştırmanın temel yöntemidir. Bu mimari için bare-metal katmanında VMware ESXi tip 1 hipervizör yazılımı çalıştırılır. Doğru planlanmış bir esxi kurulumu, sunucunuzun işlemci, bellek ve depolama kaynaklarını minimum işletim sistemi ek yüküyle yönetmenizi sağlar. Büyükweb üzerinden temin edeceğiniz bir fiziksel sunucu kiralama hizmetiyle donanımınıza uzaktan tam erişim sağlayarak bu yapıyı kısa sürede hayata geçirebilirsiniz.

Kısa cevap:

• IPMI veya KVM konsolu üzerinden resmi ESXi ISO dosyasını sunucuya sanal medya olarak bağlayın.
• Sunucudaki aktif iş yüklerini durdurup işletim sistemini kontrollü kapattıktan sonra kurulum medyasından önyükleme yapın.
• Hedef diski ve veri kaybı riskini doğrulayıp kök kullanıcı (root) parolasını tanımlayarak kurulumu tamamlayın.
• Doğrudan konsol arayüzünden (DCUI) yönetim IP adresini yapılandırıp web tarayıcısından yönetim paneline bağlanın.

ESXi için donanım gereksinimleri

Tip 1 bare-metal hipervizörler doğrudan fiziksel donanım üzerinde çalıştığından, bileşen uyumluluğu kurulumun kararlılığı açısından belirleyicidir. VMware ESXi, geniş bir donanım ekosistemini desteklese de özellikle ağ kartı (NIC) ve depolama denetleyicisi (storage controller) sürücülerinde seçicidir. Masaüstü sınıfı Realtek ağ yongaları gibi tüketici düzeyi donanımlar ESXi yükleyicisi tarafından genellikle tanınmaz. Kurumsal sınıf Intel veya Broadcom tabanlı ağ bağdaştırıcıları tercih edilmelidir. Bir donanımın çıplak metal olarak nasıl konumlandırıldığını anlamak için dedicated sunucu rehberi içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

İşlemci tarafında 64-bit x86 mimarisi ve donanım destekli sanallaştırma teknolojilerinin (Intel VT-x veya AMD-V) BIOS/UEFI üzerinden aktif edilmesi zorunludur. Benzer şekilde Giriş/Çıkış Bellek Yönetim Birimi (IOMMU: Intel VT-d veya AMD IOMMU) doğrudan donanım erişimi (passthrough) planlanıyorsa açık tutulmalıdır. Bellek tarafında ise güncel ESXi sürümleri (örneğin ESXi 8) en az 8 GB fiziksel RAM talep ederken, üretim ortamlarında stabilite için çok daha yüksek kapasiteler gereklidir.

Donanım Bileşeni	Minimum Gereksinim	Önerilen Üretim Mimarisi
İşlemci (CPU)	En az 2 çekirdekli, 64-bit x86 (Intel/AMD)	Çok çekirdekli Intel Xeon veya AMD Ryzen
Bellek (RAM)	En az 8 GB fiziksel RAM (ESXi 8 için)	32 GB veya daha yüksek ECC bellek
Ağ Kartı (NIC)	1 adet Gigabit Ethernet (Intel/Broadcom)	2 adet 1 Gbps veya 10 Gbps yedekli port
Kurulum Depolaması	32 GB (kurulum medyasının türüne göre)	120 GB+ ayrılmış SSD ya da BOSS kartı
Sanal Makine Alanı	İşletim sistemleri için yerel disk	Donanımsal RAID destekli NVMe veya Kurumsal SSD

Kurulum depolaması ile sanal makinelerin barınacağı veri deposu (datastore) mantıksal olarak birbirinden ayrılmalıdır. ESXi sistemini ayrı bir küçük disk veya RAID1 yapılmış çift diske kurmak, ana depolama havuzunun bakımını ve taşınmasını kolaylaştırır. Donanım seviyesinde desteklenmeyen depolama denetleyicileri veri kaybına veya disklerin hiç algılanamamasına yol açabileceğinden, VMware Uyumluluk Rehberi (HCL) üzerinden bileşen kontrolü yapılmalıdır.

Fiziksel sunucularda anakart BIOS ayarlarının doğru yapılandırılması da performans ve enerji tasarrufu dengesini belirler. Güç yönetim profilinin donanım seviyesinde yüksek performansa ayarlanması veya ESXi üzerindeki güç yönetim ilkeleriyle uyumlu yapılandırılması, işlemci çekirdeklerinin frekans dalgalanmalarından kaynaklanan gecikmelerin önüne geçer. Sanallaştırma katmanında çekirdek saat hızlarının ani düşüşleri, gecikmeye duyarlı uygulamalarda beklenmedik yavaşlamalara neden olabilir.

IPMI üzerinden ISO bağlama ve kurulum

Veri merkezinde barınan sunuculara fiziksel müdahale yerine Uzaktan Sunucu Yönetim Arayüzü (IPMI, iLO veya iDRAC) kullanılır. Bu arayüzler, sunucu kapalıyken bile anakarta güç vermenizi ve uzak konsol (KVM) üzerinden sanal medya bağlamanızı sağlar.

1. ISO İmajını Sanal Medya Olarak Bağlama

IPMI web arayüzüne oturum açtıktan sonra HTML5 tabanlı KVM konsolunu başlatın. Konsol penceresindeki üst menüden sanal medya (Virtual Media) sekmesine geçin. Yerel bilgisayarınızdaki resmi VMware ESXi ISO dosyasını seçip ekleyin ve yönlendirmeyi başlatın. Sanal medyanın ağ üzerinden aktarılacağını unutmamak gerekir; dolayısıyla istemci bilgisayarınız ile IPMI arasındaki bağlantının kesintiye uğramaması kurulumun sağlığı açısından önemlidir.

2. Kontrollü Yeniden Başlatma ve Önyükleme Sırası

Sunucuda önceden çalışan bir işletim sistemi veya etkin iş yükleri varsa, öncelikle işletim sistemini kontrollü biçimde kapatın (graceful shutdown). Doğrudan uygulanan donanımsal güç kesintileri (Power Reset) çalışan sistemlerde veri kaybına yol açabilir. Sistem kapatıldıktan sonra sunucuya güç verin ve ekran ilk açıldığında anakart BIOS/UEFI önyükleme menüsü tuşuna (genellikle F11 veya F12) basın. Açılan önyükleme listesinden sanal CD/DVD sürücüsünü seçin.

3. Yükleme Sihirbazını Çalıştırma

Önyükleme tamamlandığında ESXi yükleyicisi otomatik olarak bellek üzerine yüklenir. Karşılama ekranında devam etmek için Enter tuşuna basın. Ardından Son Kullanıcı Lisans Sözleşmesini (EULA) kabul etmek için F11 tuşuna dokunun.

Yükleyici, sunucuya bağlı tüm yerel ve uzak depolama aygıtlarını tarar. Karşınıza gelen listede ESXi işletim sisteminin kurulacağı hedef diski seçin. Bu aşamada dikkatli davranılmalı; hedef disk kimliği, kapasitesi ve seri numarası doğrulanmalıdır. Seçilen sürücüdeki mevcut tüm bölümler ve veriler kalıcı olarak silinecektir. Varsa kritik verilerin önceden yedeklendiğinden emin olunmalıdır. Eğer donanımsal RAID yapılandırdıysanız burada tek bir mantıksal sürücü (Logical Volume) görünür.

Klavyenizi seçtikten sonra sizden bir sistem yöneticisi (root) parolası belirlemeniz istenir. Parolanızın en az 7 karakterden oluşması ve büyük harf, küçük harf, rakam ve özel karakter sınıflarından en az üçünü içermesi güvenlik politikası gereğidir. Parolayı girdikten sonra sistem yapılandırmayı doğrular. Son onay ekranında F11 (Install) tuşuna basarak kurulumu başlatın. İşlem tamamlandığında sanal medyayı çıkartıp sunucuyu yeniden başlatmak için Enter tuşuna basın. Test amacıyla sanal ortam içinde bir deneme yapmak isterseniz nested ESXi kurulumu adımlarını da inceleyebilirsiniz.

İlk yapılandırma: yönetim ağı ve parola

Sunucu yeniden başladığında karşınıza sarı ve gri renklerden oluşan Doğrudan Konsol Kullanıcı Arayüzü (DCUI - Direct Console User Interface) gelir. Bu ekran üzerinden hipervizörün temel ağ kimliğini tanımlamanız gerekir.

Sistemi yapılandırmak için klavyeden F2 tuşuna basın. Kurulum esnasında belirlediğiniz root parolasını yazıp sisteme giriş yapın. Karşınıza sistem yapılandırma seçenekleri gelecektir. Varsayılan olarak ESXi, ortamda bir DHCP sunucusu varsa otomatik IP adresi alır. Ancak yönetim erişilebilirliğinin sürekliliği için sunucuya statik bir IP adresi atanmalı ya da DHCP üzerinden sabit bir IP rezervasyonu tanımlanmalıdır.

Ağ Ayarlarının Düzenlenmesi

Yön tuşlarını kullanarak Configure Management Network menüsüne gelin ve Enter tuşuna basın. Bu menüde sırasıyla aşağıdaki adımları uygulayın:

1. Network Adapters: ESXi yönetim trafiğini taşıyacak fiziksel ağ kartını (vmnic) seçin. Birden fazla port varsa veri merkezindeki uplink kablosunun takılı olduğu portu seçtiğinizden emin olun.
2. VLAN (İsteğe Bağlı): Yönetim ağı anahtarda (switch) etiketli (trunk/tagged) bir porta bağlıysa ilgili VLAN ID değerini girin. Port access modundaysa veya etiketsiz native VLAN kullanılıyorsa bu alanı boş bırakın.
3. IPv4 Configuration: Yön tuşlarıyla Set static IPv4 address and network configuration seçeneğine gelin ve Space (Boşluk) tuşuyla işaretleyin. Sunucunuza tahsis edilen statik IP adresini, alt ağ maskesini (subnet mask) ve varsayılan ağ geçidini (default gateway) yazın.
4. DNS Configuration: Birincil ve ikincil DNS sunucu adreslerini ekleyin. Hostname alanına sunucunuz için belirlediğiniz FQDN formatındaki ismi yazın.
5. Custom DNS Suffixes: Yerel alan adı çözümleme sonekini tanımlayın.

Ayarları tamamladıktan sonra Esc tuşuna basın. Yaptığınız değişikliklerin uygulanması ve yönetim ağının yeniden başlatılması için onay ekranı (Apply changes and restart management network?) gelecektir. Y tuşuna basarak onaylayın.

Konsoldan çıkmadan önce Test Management Network menüsüne girin. Burada varsayılan ağ geçidine ve DNS adreslerine ping atarak ağ erişiminin sağlandığını doğrulayın. Tüm testler başarılıysa tarayıcınızın adres çubuğuna https://SUNUCU_IP_ADRESINIZ yazarak web arayüzüne ulaşabilirsiniz. Sertifika uyarısı gelirse, kendinden imzalı sertifikayı onaylayarak giriş ekranına ilerleyin.

Datastore oluşturma

Sanal makinelerin disk imajlarını (VMDK), yapılandırma dosyalarını ve ISO kalıplarını barındırmak için ESXi dosya sistemi olan VMFS (Virtual Machine File System) formatında bir veri deposu (datastore) oluşturulmalıdır.

Web tarayıcınızdan ESXi Host Client arayüzüne root bilgileriyle giriş yapın. Sol tarafta yer alan Storage (Depolama) sekmesine tıklayın. Açılan pencerede Datastores sekmesi altında New Datastore düğmesini seçin.

Adım Adım Veri Deposu Sihirbazı

• Tür Seçimi: Create new VMFS datastore seçeneğini işaretleyip Next ile ilerleyin. Eğer harici bir NFS depolama alanı bağlamıyorsanız, yerel diskler için daima VMFS seçilmelidir.
• Aygıt ve İsim: Veri deposuna standartlara uygun, anlamlı bir isim verin (örneğin: datastore-nvme veya datastore1). Aşağıdaki aygıt listesinden depolama için kullanacağınız boş disk sürücüsünü seçin.
• Bölümleme Şeması: Karşınıza gelen bölümleme ekranında Use full disk seçeneğini belirleyin. Dosya sistemi sürümü olarak modern depolama özelliklerini, büyük dosya bloklarını ve yüksek paralellikte yazma işlemlerini destekleyen VMFS 6 seçeneğini işaretleyin.
• Onay: Yapılandırma özetini kontrol edin. Finish butonuna bastığınızda seçilen diskin biçimlendirileceği uyarısı gelir. Hedef aygıtın doğruluğundan eminseniz onay vererek işlemi tamamlayın.

Oluşturulan veri deposu kısa süre içinde listede aktif hale gelir. Depolama alanının içine işletim sistemi kurabilmek için bir ISO dizini açmanız önerilir. Oluşturduğunuz datastore üzerine tıklayıp üst menüden Datastore Browser butonuna basın. Açılan dosya yöneticisinde Create Directory diyerek ISO adında bir klasör oluşturun ve bilgisayarınızdaki kurulum kalıplarını buraya yükleyin.

Disk havuzunun düzenli izlenmesi, doluluk oranlarının takip edilmesi ve aşırı kaynak tahsisinden (thin provision kaynaklı aşırı kullanım) kaçınılması üretim kararlılığı için esastır. Bu tür bağımsız disk yönetimi adımları, sanallaştırılmış sistemlerdeki disk performansını doğrudan etkiler. Bu mimarinin sanal örneklerini VDS sunucu özellikleri rehberimizde de görebilirsiniz.

İlk sanal makineyi kurma

Depolama alanı hazırlandıktan sonra sanal sunucu (VM) dağıtımına geçilebilir. ESXi Host Client üzerinden hızlıca sanal makine üretmek mümkündür.

Sanal Makine Sihirbazı

Sol menüden Virtual Machines sekmesine tıklayın ve Create / Register VM butonuna basın.

1. İşlem Tipi: Create a new virtual machine seçeneğini belirleyip ilerleyin.
2. İsim ve İşletim Sistemi: Sanal makineye bir ad verin (örneğin: web-server-01). Uyumluluk düzeyini varsayılan bırakın. Guest OS family kısmından kuracağınız sistemi (Linux, Windows) ve sürümünü (örneğin Ubuntu Linux 64-bit) seçin.
3. Depolama Seçimi: Sanal makinenin disk dosyalarının yazılacağı datastore alanını belirleyin.
4. Donanım Özelleştirme:
   • CPU ve Bellek: İhtiyaç duyulan çekirdek ve RAM miktarını atayın. Bellek rezervasyonu gereksinimlerini göz önünde bulundurun.
   • Hard Disk: Disk boyutunu girin. Disk sağlama türü olarak performanstan ödün vermemek ve parçalanmayı önlemek için Thick Provision Eager Zeroed, depolama alanını tasarruflu kullanmak için Thin Provision seçebilirsiniz.
   • Network Adapter: Sanal makinenin bağlanacağı port grubunu (varsayılan: VM Network) ve adaptör türünü (yüksek performans için VMXNET3) seçin.
   • CD/DVD Drive: Seçeneği Datastore ISO file olarak değiştirin ve az önce yüklediğiniz kurulum ISO dosyasını seçin. Connect at power on kutusunun işaretli olduğundan emin olun.

Ayarları tamamlayıp sihirbazı sonlandırın. Sanal makine listesinde yeni oluşturduğunuz makineye tıklayın ve üst menüden Power on tuşuna basın. Konsol penceresini açarak işletim sistemi kurulum adımlarını doğrudan ekrandan yürütün. İşletim sistemi kurulduktan sonra sürücü uyumluluğu ve performans izleme için VMware Tools paketini yükleyin.

Host Client'ı güvene alma

ESXi yönetim paneli internete açık bir fiziksel IP adresine bağlandığında hedef haline gelebilir. Sistemin yetkisiz erişimlere karşı sertleştirilmesi (hardening) zorunludur.

İlk güvenlik adımı, varsayılan olarak kapalı gelen SSH servisini yalnızca zorunlu durumlarda açmak ve iş bitiminde tekrar kapatmaktır. Manage > Services sekmesinden TSM-SSH servisinin durumunu kontrol edebilirsiniz. Servisin çalışma politikasını Start and stop manually olarak bırakmak güvenli bir yaklaşımdır.

İkinci önemli adım ise ESXi yerleşik güvenlik duvarını (firewall) yapılandırmaktır. Web arayüzüne erişimi yalnızca sizin belirlediğiniz IP adreslerine sınırlandırmanız gerekir. Yalnızca HTTP trafiğini kısıtlamak HTTPS (TCP 443) erişimini korumaya yetmez. Dolayısıyla Host Client erişimini sağlayan tüm web kurallarını veya harici ağ güvenlik duvarını yapılandırarak erişimi sabit IP adresinize kısıtlamalısınız. Bu işlemi detaylı komutlarla uygulamak için ESXi web paneline IP kısıtlaması başlıklı teknik rehberimizi uygulayabilirsiniz.

Ayrıca zaman senkronizasyonunun doğru işlemesi ve log kayıtlarının analiz edilebilmesi için NTP servisi yapılandırılmalıdır:

# SSH üzerinden NTP sunucusu tanımlamak için örnek komutlar
esxcli system ntp set --server=pool.ntp.org
esxcli system ntp set --enabled=true
/etc/init.d/ntpd start

Kurumsal iş yükleriniz için bağımsız donanım kaynaklarına ihtiyaç duyuyorsanız, yüksek ağ kapasiteli fiziksel sunucu kiralama seçenekleriyle altyapınızı güvenli ve ölçeklenebilir şekilde büyütebilirsiniz. Bir sonraki aşamada sanal makineleriniz için vSwitch üzerinde izole ağlar (VLAN) tanımlayabilir ve düzenli datastore yedekleme senaryolarını hayata geçirebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

ESXi kurulumu için donanımsal RAID kartı zorunlu mudur?

Yazılımsal RAID mimarileri ESXi tarafından doğrudan desteklenmez. Disk yedekliliği ve performans için uyumlu bir donanımsal RAID denetleyicisi önerilir. Ancak tekil NVMe veya SATA diskler bağımsız olarak tanımlanıp tekil datastore şeklinde doğrudan kullanılabilir.

Ücretsiz ESXi lisansı ile ücretli sürümler arasındaki temel fark nedir?

Ücretsiz sürümde sanal makine başına atanabilecek sanal işlemci (vCPU) sınırlaması bulunabilir ve vCenter Server entegrasyonu desteklenmez. Ayrıca vStorage API erişimi kısıtlandığı için kurumsal üçüncü parti yedekleme yazılımları sanal makineleri anlık görüntü (snapshot) tabanlı olarak otomatik yedekleyemez.

Sunucuya statik IP atadıktan sonra web arayüzüne neden ulaşılamaz?

Ağ maskesi veya varsayılan ağ geçidi yanlış girilmiş olabilir. Ayrıca switch portu trunk modundayken yönetim trafiği etiketli bir VLAN üzerinden taşınıyorsa ve DCUI üzerinde ilgili VLAN kimliği tanımlanmamışsa paketler iletilmez; yönetim trafiği native VLAN üzerinden etiketsiz aktarılıyorsa bu değer boş bırakılmalıdır. Konsoldan Test Management Network aracıyla ping kontrolü yapılarak erişim doğrulanmalıdır.

ESXi işletim sistemini USB belleğe kurmak sağlıklı mıdır?

Modern ESXi sürümleri yoğun biçimde sistem ve log verisi (ESX-OSData) yazar. USB bellekler bu yazma döngülerine dayanamayarak bozulabilir. USB veya SD kart ile önyükleme yapılacaksa ESX-OSData alanı için ek kalıcı depolama tanımlanmalı ya da doğrudan kurumsal SSD/NVMe diskler tercih edilmelidir.