NoSQL vs SQL Karşılaştırması: Doğru Veritabanını Seçme Rehberi

"Hangi veritabanını kullanmalıyım?" sorusu, projenizin gereksinimlerine bağlıdır. SQL ve NoSQL'in güçlü ve zayıf yanlarını anlamak, doğru kararı vermenizi sağlar.

SQL (İlişkisel) Veritabanları

Özellikleri:

• Yapılandırılmış şema: Önceden tanımlı tablo yapısı
• ACID özellikleri: Atomicity, Consistency, Isolation, Durability
• İlişkisel veri: Foreign key, JOIN operasyonları
• SQL dili: Standart, yaygın bilinen
• Dikey ölçekleme: Daha güçlü sunucu

Örnekler:

• MySQL, MariaDB, PostgreSQL, SQLite, Oracle, SQL Server

Ne Zaman SQL:

• Karmaşık ilişkisel veri (sipariş → ürün → kullanıcı)
• Finansal işlemler (ACID şart)
• Raporlama ve analitik sorgular
• Olgun ekosistem gerektiren kurumsal uygulamalar

NoSQL Veritabanları

NoSQL = "Not Only SQL" — farklı veri modelleri sunar.

NoSQL Türleri:

1. Belge Tabanlı (Document):

{
  "_id": "usr001",
  "isim": "Ahmet Yılmaz",
  "adresler": [
    {"sehir": "Bursa", "tip": "ev"},
    {"sehir": "İstanbul", "tip": "iş"}
  ],
  "tercihler": {"dil": "tr", "tema": "dark"}
}

Örnekler: MongoDB, CouchDB, Firestore
Kullanım: Blog, e-ticaret kataloğu, kullanıcı profili

2. Anahtar-Değer (Key-Value):

"oturum:abc123" → {"kullanici_id": 42, "son_giris": "2026-01-15"}

Örnekler: Redis, Memcached, DynamoDB
Kullanım: Önbellekleme, oturum yönetimi, sıralama tabloları

3. Geniş Sütun (Wide Column):

• Her satır farklı sütunlara sahip olabilir
• Örnekler: Cassandra, HBase
• Kullanım: IoT zaman serisi, büyük ölçekli yazma

4. Graf Veritabanı (Graph):

• Düğümler ve ilişkiler
• Örnekler: Neo4j, Amazon Neptune
• Kullanım: Sosyal ağ, tavsiye sistemleri, dolandırıcılık tespiti

Kapsamlı Karşılaştırma

Özellik	SQL	Document	Key-Value	Graph
Veri modeli	Tablolar	JSON belgeler	Anahtar-değer	Düğüm-kenar
Şema	Sabit	Esnek	Yok	Yarı-esnek
ACID	Tam	Kısmi	Genellikle yok	Değişken
JOIN	Kolay	Zor	Yok	Güçlü
Ölçekleme	Dikey	Yatay	Yatay	Değişken
Sorgu dili	SQL	API/Aggregation	GET/SET	Cypher/Gremlin

Pratik Senaryo Örnekleri

E-Ticaret Platformu:

✓ Ürün kataloğu: MongoDB (esnek özellikler)
✓ Sipariş/Ödeme: PostgreSQL (ACID zorunlu)
✓ Oturum/Sepet: Redis (hız öncelikli)
✓ Ürün arama: Elasticsearch (full-text)

Sosyal Medya Platformu:

✓ Kullanıcı profilleri: PostgreSQL
✓ Gönderiler/Yorumlar: MongoDB (esnek içerik)
✓ Takipçi/Takip ilişkileri: Neo4j (graf)
✓ Bildirimler/Önbellek: Redis
✓ Medya meta verisi: MongoDB

IoT Platformu:

✓ Cihaz verisi (zaman serisi): InfluxDB / Cassandra
✓ Cihaz konfigürasyonu: MongoDB
✓ Kullanıcı yönetimi: PostgreSQL
✓ Gerçek zamanlı veri: Redis Streams

CAP Teoremi

Dağıtık sistemler için temel teoremdir:

• Consistency: Tüm node'lar aynı veriyi görür
• Availability: Her istek yanıt alır
• Partition Tolerance: Ağ bölünmesine rağmen çalışır

Sadece ikisi aynı anda garanti edilebilir:

• CP: MongoDB, HBase (Consistency + Partition)
• AP: Cassandra, CouchDB (Availability + Partition)
• CA: MySQL (tek node) - gerçek dağıtık değil

Göç (Migration) Stratejisi

SQL → NoSQL:

1. Veri modelini yeniden tasarla
2. Önce okuma trafiğini NoSQL'e yönlendir
3. Yazma trafiğini kademeli taşı
4. Eski SQL'i bakım moduna al
5. Tamamen geçiş tamamlandığında kapat

NoSQL → SQL:

1. Şemayı normalize et
2. Migration scripti yaz
3. Veriyi test ortamında taşı
4. Performans testleri yap
5. Production geçişi için maintenance window belirle

Sonuç: Seçim Kriterleri

SQL seçin eğer:
□ Karmaşık ilişkisel veri
□ ACID kesinlikle gerekli
□ Karmaşık sorgular/raporlama
□ Küçük-orta ölçek yeterli

NoSQL seçin eğer:
□ Esnek/değişken şema
□ Yatay ölçekleme gerekli
□ Yüksek yazma hızı
□ Belirli bir veri modeli uygun (graf, time-series)

Çoğu modern uygulama polyglot persistence kullanır: farklı ihtiyaçlar için farklı veritabanları. Büyükweb VDS sunucularında MySQL, PostgreSQL, MongoDB ve Redis kurulumu yaparak ihtiyacınıza göre en doğru çözümü kullanabilirsiniz.

---

Veritabani Performans Optimizasyonu

Veritabani web uygulamalarinin kalbidir.

MySQL/MariaDB Tuning

innodb_buffer_pool_size'i RAM'in %60-70'ine ayarlayin. slow_query_log ile yavas sorgulari tespit edin. max_connections optimize edin.

Indeksleme

WHERE, JOIN, ORDER BY sutunlarina indeks ekleyin. EXPLAIN ile sorgu planlari analiz edin. Composite index kullanin.

Baglanti Havuzu

ProxySQL ile gelismis baglanti yonetimi. Connection pooling ile maliyet azaltma. Persistent connections kullanin.

Replikasyon

Master-Slave ile okuma yukunu dagitin. Galera Cluster ile multi-master yuksek erisilebilirlik. Semi-senkron replikasyon degerlendirin.

Yedekleme

mysqldump mantiksal, xtrabackup fiziksel yedek. Binary log ile point-in-time recovery. Incremental yedekleme ile tasarruf.

Sik Sorulan Sorular

MySQL mi PostgreSQL mi?

MySQL cogu web uygulamasi ile uyumlu. PostgreSQL gelismis veri tipleri ve JSON icin ideal. CMS'ler genelde MySQL kullanir.

Veritabanim buyudu ne yapmaliyim?

Gereksiz verileri temizleyin, tablo optimize edin, arsivleme yapin, partitioning kullanin.

Ne siklikla yedek almaliyim?

Kritik veritabanlari saatlik, standart siteler gunluk. Buyuk degisikliklerden once manuel yedek.

Sonuc

Veritabani optimizasyonu uygulama performansini dogrudan etkiler. Indeksleme, tuning ve yedekleme ile veri katmaninizi guclendirin.

Veritabani Boyut Yonetimi

Buyuk Tablolar icin Stratejiler

• Partitioning: Tarihe gore tablolari bolumlendirin. Sorgu performansi artar.
• Arsivleme: Eski verileri arsiv tablolarina tasiyin.
• Sikistirma: InnoDB sikistirmasi ile disk kullanimini %50-75 azaltin.

WordPress Veritabani Optimizasyonu

• wp_options autoload: Gereksiz autoload kayitlari temizleyin.
• Post revisions: wp-config.php'de WP_POST_REVISIONS sinirlayin.
• Transient veriler: Suresi dolmus verileri duzenli temizleyin.
• Spam yorumlar: Toplu silin.

Veritabani Guvenlik

• Varsayilan portu degistirin
• Uygulama bazli kullanici olusturun
• Minimum gerekli yetki verin
• SSL ile baglanti sifreleyin
• Duzenli guvenlik taramasi yapin

Neden Buyukweb?

Buyukweb, 2009 yilindan bu yana Turkiye'nin guvenilir hosting firmasidir. Bursa Pendc Tier 3 veri merkezinde profesyonel barindirma hizmetleri sunmaktadir.

Teknik Altyapi Avantajlari

• NVMe SSD Diskler: Geleneksel disklere gore 10x daha hizli okuma/yazma
• LiteSpeed Web Server: Apache'ye kiyasla 10x performans artisi
• CloudLinux Izolasyonu: Her hesap icin ayri kaynak limiti
• Imunify360 Guvenlik: Otomatik malware tarama ve engelleme
• DDoS Korumasi: L3, L4, L7 katmanlarinda kapsamli koruma

Musteri Memnuniyeti

5.200'den fazla aktif musteri ile %99.8 uptime garantisi sunuyoruz. 7/24 Turkce teknik destek ekibimiz tum sorulariniza hizla yanit verir. Ucretsiz site tasima hizmeti ile mevcut hosting saglayicinizdan kolayca gecis yapabilirsiniz.

Fiyat-Performans Dengesi

Rekabetci fiyatlarla profesyonel hosting altyapisi sunuyoruz. Yillik odemede ek indirimler, ucretsiz SSL sertifikasi ve gunluk otomatik yedekleme tum paketlerde standarttir.

Kolay Yonetim

cPanel ve Plesk kontrol panelleri ile web sitenizi, e-postalarinizi ve veritabaninizi tek panelden kolayca yonetin. Softaculous ile 400'den fazla uygulamayi tek tikla kurun.

Hosting Sektoru ve Gelecek Trendleri

Dijitallesme ile birlikte hosting sektoru hizla donusuyor. Edge computing, serverless mimariler ve container teknolojileri geleneksel hosting yaklasimlarini tamamliyor. Ancak guvenilir bir fiziksel altyapi her zaman temel gereksinim olmaya devam edecek.

Yapay Zeka ve Hosting

AI destekli guvenlik sistemleri, otomatik optimizasyon araclari ve akilli izleme cozumleri hosting kalitesini artiriyor. Imunify360 gibi AI tabanli guvenlik yazilimlari, saldiri kaliplarini ogrenererek proaktif koruma sagliyor.

Surdurulebilir Hosting

Yesil enerji kullanan veri merkezleri, enerji verimli sunucular ve karbon notr barindirma hizmetleri gelecekte daha onemli hale gelecek. Verimli donanim ve akilli sogutma sistemleri ile enerji maliyetleri azaltiliyor.

5G ve Mobil Oncelik

5G teknolojisinin yayginlasmasi ile mobil trafik daha da artacak. Mobile-first hosting cozumleri, edge caching ve AMP destegi onemini koruyacak. Web sitelerinin mobilde 2 saniyenin altinda yuklenmesi standart beklenti haline geliyor.

Ozet ve Oneriler

Bu rehberde ele aldigimiz konulari ozetleyelim ve onemli noktalari tekrar vurgulayalim.

Hosting ve sunucu yonetimi suresiz bir ogrenme surecidir. Teknolojiler degisiyor, guvenlik tehditleri evrim geciriyor ve performans beklentileri surekli artiyor. Bu degisime ayak uydurmak icin duzenli arastirma yapmak, topluluk forumlarini takip etmek ve yeni teknolojileri denemek onemlidir.

Profesyonel hosting altyapisi ile:

• Web siteniz daha hizli yuklenecek
• Guvenlik tehditlerinden korunacaksiniz
• Arama motorlarinda daha iyi siralama elde edeceksiniz
• Ziyaretci deneyimi iyilecesek
• Is surekliligi garanti altina alinacak

Buyukweb olarak 2009 yilindan beri binlerce projeye guvenilir hosting altyapisi sagliyoruz. Herhangi bir konuda yardima ihtiyac duyarsaniz 7/24 teknik destek ekibimiz hizmetinizdedir.

Iletisim: 0850 302 60 70 | destek@buyukweb.com | my.buyukweb.com