Sunucu Optimizasyonu: Web Sitesi Hızını Artırma Yolları
Sunucu optimizasyonu ile web sitenizin yüklenme hızını önemli ölçüde artırabilirsiniz. Caching, CDN, HTTP/2 ve yük dengeleme tekniklerini keşfedin.
Sunucu Optimizasyonu Nedir?
Sunucu optimizasyonu, web sunucunuzun performansini, hizini ve verimliligini artirmak icin yapilan teknik iyilestirmelerin butunudur. Dogru yapilan sunucu optimizasyonu, web sitenizin sayfa yukleme suresini dramatik sekilde iyilestirir, daha fazla eslzamanliy ziyaretci desteklemesini saglar ve genel kullanici deneyimini yukseltir.
Google'in Core Web Vitals metriklerini siralama faktoru olarak kullanmasi, sunucu optimizasyonunu yalnizca teknik bir gereksinimden ozel bir SEO avantajina donusturmustur. Hizli yukleyen siteler hem kullanicilari memnun eder hem de arama sonuclarinda daha ust siralarda yer alir.
Web Sunucusu Optimizasyonu
LiteSpeed Web Server
LiteSpeed, Apache ile tamamen uyumlu olup onemli performans avantajlari sunar. Apache'nin .htaccess dosyalarini ve mod_rewrite kurallarini dogrudan destekler, bu nedenle mevcut yapilandirmalarinizi degistirmeden gecis yapabilirsiniz.
LiteSpeed'in Apache'ye gore avantajlari sunlardir: Statik icerik sunumunda 5 kat daha hizli performans, SSL handshake islemlerinde 3 kat hiz artisi, PHP islemede LSAPI ile 50 kat daha fazla eslzamanliy baglanti destegi ve dahili sayfa onbellekleme (LiteSpeed Cache). Ayrica HTTP/3 ve QUIC protokol destegi ile modern web standartlarina tam uyumludur.
WordPress siteleri icin LiteSpeed Cache eklentisi, sayfalarinizi otomatik olarak onbellegee alir ve sayfa yukleme surelerini dramatik sekilde dusurur. Bir WordPress sitesinde ortalama 300-500 milisaniye olan TTFB suresini 50-100 milisaniyeye kadar dusuurebilir.
Nginx Optimizasyonu
Nginx, ozellikle yuksek trafikli siteler icin mukemmel bir secimdir. Worker process sayisini CPU cekirdek sayisina esitlemek, keepalive baglantilari yapilandirmak ve gzip/brotli sikistirmayi aktif etmek temel optimizasyon adimlaridir.
Nginx'in reverse proxy olarak kullanilmasi da yaygin bir optimizasyon stratejisidir. Nginx on tarfta statik icerikleri sunarken, dinamik istekleri arkadaki PHP-FPM veya uygulama sunucusuna iletir. Bu yaklasim sunucu kaynaklarinin cok daha verimli kullanilmasini saglar.
PHP Optimizasyonu
OPcache
OPcache, PHP'nin yerlesik opcode onbellekleme mekanizmasidir. PHP dosyalari her istekte yeniden derlenmek yerine, derlenims opcode onbellegee alinir ve sonraki isteklerde dogrudan kullanilir. Bu, PHP performansini 2-5 kat artirabilir.
Onerilen OPcache ayarlari: opcache.memory_consumption degeri 256 MB, opcache.interned_strings_buffer degeri 16 MB, opcache.max_accelerated_files degeri 10000 ve opcache.revalidate_freq degeri 60 saniye olarak ayarlanmalidir. Bu degerler cogu web sitesi icin optimaldir.
PHP Surum Yukseltme
PHP 8.x, PHP 7.x'e gore ortalama yuzde 30 daha iyi performans sunar. JIT (Just-In-Time) derleyici ile CPU yogun islemlerde ek performans artisi saglanir. PHP surum yukseltmesi, en kolay ve en etkili optimizasyon adimlarindan biridir.
PHP-FPM Yapilandirma
PHP-FPM process manager ayarlari, sunucu kaynaklarina gore optimize edilmelidir. pm.max_children degeri mevcut RAM'e gore hesaplanmalidir. Genel formul su sekildedir: Toplam RAM boluu tek PHP process'in ortalama bellek tuketimi. Ornegin 4 GB RAM'li bir sunucuda, her PHP process ortalama 50 MB tuketiyorsa, pm.max_children degeri yaklasiik 60-70 olarak ayarlanabilir.
Veritabani Optimizasyonu
MySQL/MariaDB Ayarlari
Veritabani, cogu web uygulamasinin en buyuk performans darbogazidir. Dogru yapilandirma ile veritabani performansi katlarca arttirilabilir.
innodb_buffer_pool_size degeri veritabani optimizasyonunun en onemli parametresidir. Bu deger, InnoDB tablolarin ve indexlerin bellekte tutulmasini saglar. Toplam RAM'in yuzde 50 ile yuzde 70'i arasinda ayarlanmasi onerilir. Ornegin 8 GB RAM'li bir sunucuda bu degeri 4-5 GB olarak ayarlayabilirsiniz.
query_cache_size parametresi tekrarlayan sorgularin sonuclarini onbellegee alir. Ancak yazma yogun uygulamalarda query cache performans duususune neden olabilir, bu nedenle dikkatli kullanilmalidir. MariaDB 10.2 ve sonrasinda query cache varsayilan olarak devre disidir.
max_connections degeri eslzamanliy veritabani baglanti sayisini belirler. Cok dusuk ayarlamak "Too many connections" hatasina, cok yuksek ayarlamak ise gereksiz bellek tuketimine neden olur.
Sorgu Optimizasyonu
Yavas sorgulari tespit etmek icin slow query log aktif edilmelidir. EXPLAIN komutu ile sorgu planlari analiz edilerek gereksiz full table scan operasyonlari tespit edilmelidir. Eksik index'ler eklenmeli, gereksiz JOIN operasyonlari minimize edilmeli ve WHERE kosdullarinda index kullanimina dikkat edilmelidir.
NVMe SSD ile Disk Optimizasyonu
NVMe SSD, geleneksel SATA SSD'den 5-7 kat, HDD'den ise 50-100 kat daha hizli rastgele okuma yazma performansi sunar. Veritabani islemleri, dosya okuma yazma ve sayfa yukleme sureleri NVMe SSD ile dramatik sekilde iyilesir.
SATA SSD tipik olarak 500 MB/s sirali okuma ve 50.000 IOPS rastgele okuma sunarken, NVMe SSD 3500 MB/s sirali okuma ve 500.000 IOPS rastgele okuma sunabilir. Veritabani yogun uygulamalarda bu fark dogrudan hissedilir.
Onbellekleme Stratejileri
Redis/Memcached
Redis ve Memcached, veritabani sorgularinin sonuclarini bellekte saklayarak sonraki isteklerde veritabani yerine bellekten sunar. Bu, veritabani yukunu onemli olcude azaltir ve yanit surelerini milisaniye seviyesine dusurur.
WordPress icin Redis Object Cache eklentisi, veritabani sorgularini Redis'e onbellegee alarak sayfa uretim suresini yuzde 30 ile yuzde 60 oraninda iyilestirir. WooCommerce gibi veritabani yogun uygulamalarda bu etki daha da belirgindir.
CDN (Content Delivery Network)
CDN, statik iceriklerinizi (gorseller, CSS, JavaScript) dunyanin farkli lokasyonlarindaki sunucularda onbellegee alarak ziyaretcilere en yakin sunucudan sunar. Cloudflare, en yaygin kullanilan CDN hizmetidir ve ucretsiz plani bile onemli performans artisi saglar.
CDN kullanmanin avantajlari arasinda daha dusuk TTFB sureleri, daha az sunucu yuku, DDoS korumasi ve global erisim hizi iyilestirmesi yer alir.
Tarayici Onbellegi
Statik dosyalar icin uygun Cache-Control header'lari ayarlanmalidir. CSS, JavaScript ve gorsel dosyalari icin uzun sureli onbellekekleme (ornegin 1 yil) kullanilmali ve dosya adi versiyonlama ile gunceel icerik sunumu saglanmalidir.
Gorsel Optimizasyonu
Gorseller, tipik bir web sayfasinin toplam boyutunun yuzde 50 ile yuzde 70'ini olusturur. Gorsel optimizasyonu, sayfa yukleme surelerini iyilestirmenin en etkili yollarindan biridir.
WebP formati, JPEG'e gore yuzde 25 ile yuzde 35 oraninda daha kucuk dosya boyutu sunar ve tum modern tarayicilar tarafindan desteklenir. AVIF formati ise WebP'den de daha iyi sikistirma sunar ancak tarayici destegi henuz WebP kadar genis degildir.
Lazy loading teknigin ile gorunen alan disindaki gorseller sayfa ilk yuklendiginde indirilmez ve kullanici sayfayi asagi kaydirdikca yuklenir. Bu, sayfa basina indirilen veri miktarini onemli olcude azaltir.
Sikistirma (Compression)
Gzip veya Brotli sikistirma ile HTML, CSS ve JavaScript dosyalari yuzde 60 ile yuzde 80 oraninda kucultelebilir. Brotli, Gzip'e gore yuzde 15 ile yuzde 20 daha iyi sikistirma orani sunar. LiteSpeed ve Nginx her iki sikistirma yontemini de destekler.
Core Web Vitals Optimizasyonu
Google'in Core Web Vitals metrikleri dogrudan sunucu optimizasyonuyla iliskilidir:
LCP (Largest Contentful Paint) icin sunucu yanit suresi (TTFB) kritiktir. TTFB'yi iyilestirmek icin NVMe SSD, OPcache, Redis ve CDN kullanin. LCP hedefi 2.5 saniyenin altinda olmalidir.
INP (Interaction to Next Paint) icin JavaScript optimizasyonu ve sunucu tarafindaki islem suresi onemlidir. Gereksiz JavaScript'i kaldirin ve kritik CSS'i inline yapin. INP hedefi 200 milisaniyenin altinda olmalidir.
CLS (Cumulative Layout Shift) icin gorsel boyutlarinin HTML'de belirtilmesi ve font yuklemelrinin optimize edilmesi gerekir. CLS hedefi 0.1'in altinda olmalidir.
Buyukweb Optimize Altyapi
Buyukweb olarak tum hosting ve VDS paketlerimizde performans odakli altyapi sunuyoruz:
- LiteSpeed Web Server tum cPanel hosting paketlerinde standart
- NVMe SSD diskler tum paketlerde
- OPcache ve Redis destegi
- HTTP/3 ve Brotli sikistirma
- CloudLinux ile kaynak izolasyonu
- LiteSpeed Cache WordPress entegrasyonu
- PHP 8.x destegi (7.4, 8.0, 8.1, 8.2, 8.3)
Bursa Pendc Tier 3 veri merkezimiz ile Turkiye'deki kullanicilariniza en dusuk gecikme suresiyle hizmet sunabilirsiniz. Sunucu optimizasyonu ve performans danismanligi icin teknik ekibimizle iletisime gecebilirsiniz.
Veritabani Baglanti Havuzu (Connection Pooling)
Veritabani baglanti havuzu, uygulama ile veritabani arasindaki baglantilari yeniden kullanarak performansi onemli olcude artiran bir tekniktir. Her istek icin yeni veritabani baglantisi acmak yerine, onceden olusturulmus baglantilarin havuzdan alinip islem tamamlandiktan sonra havuza iade edilmesi saglanir.
MySQL icin ProxySQL, PostgreSQL icin PgBouncer yaygin kullanilan baglanti havuzu cozumleridir. Ozellikle yuksek trafikli web uygulamalarinda baglanti havuzu kullanmak veritabani sunucusunun yukunu onemli olcude azaltir ve yanit surelerini iyilestirir.
Monitoring ve Performans Analizi
Sunucu optimizasyonunun surekliligi icin duzenliy performans izleme ve analiz yapilmalidir. New Relic, Datadog veya acik kaynakli Grafana ile Prometheus kullanarak sunucu metriklerini gercek zamanli izleyebilirsiniz. Sayfa yukleme suereleri, veritabani sorgu surlelri, bellek kullanimi ve disk I/O trendlerini takip ederek optimizasyon firsatlarini belirleyebilirsiniz.
Performans baseline olusturarak normal calisma parametrelerini belirleyin. Baseline'dan sapmalari tespit eden uyari kurallari tanimlayin. Bu proaktif yaklasim, performans sorunlarini kullanicilari etkilemeden cozmennizi saglar.
Gelismis Optimizasyon Teknikleri
HTTP/2 Server Push, tarayicinin henuz talep etmedigi kaynaklari sunucunun onceden gondermesine olanak tanir. Kritik CSS ve JavaScript dosyalari bu yontemle preload edilerek sayfa yukleme suresi kisaltilabilir. Ancak HTTP/3 ile birlikte Server Push kullanimi azalmistir cunku HTTP/3'un kendi optimizasyon mekanizmalari daha etkili sonuclar vermektedir.
Prefetch ve preconnect teknikleri de sayfa yukleme performansini iyilestirir. DNS prefetch ile sonraki sayfalarda kullanilacak alan adlarinin DNS cozumlemesi onceden yapilir. Preconnect ile dış kaynaklara TCP ve TLS baglantiilari onceden kurulur. Preload ile kritik kaynaklarin indirilmesi baslatilir. Bu teknikler dogru kullanildiginda kullanici deneyimini belirgin olcude iyilestirir.
Edge computing ve edge caching kavramlari da modern web performansi icin onem kazanmistir. Cloudflare Workers gibi edge computing platformlari ile dinamik icerikleri bile kullaniciya en yakin noktada isleme ve sunma imkani vardir. Bu yaklasim ozellikle API yanit surelerini ve kisisellestirilmis icerik sunumunu hizlandirir.
Ilgili Buyukweb Hizmetleri:
Etiketler:
