Uptime Nedir? Sunucu Erişilebilirliği Neden %99.9 Olmalı?

Uptime Nedir?

Uptime, bir sunucunun veya web sitesinin kesintisiz olarak erisileblir oldugu sure olcusudur. Yuzde cinsinden ifade edilir ve hosting firmalarinin hizmet kalitesini gosteren en temel metriklerden biridir. Ornegin %99.9 uptime, sunucunun yilda yalnizca 8 saat 46 dakika erisileemz olabilecegi anlamina gelir.

Uptime kavramini tam anlamak icin karsitini da bilmek gerekir: Downtime, sunucunun herhangi bir nedenle erisileemz oldugu suredir. Planli bakim calismalari, donanim arizalari, yazilim hatalari, ag sorunlari veya guvenlik olaylari downtime'a neden olabilir.

Uptime Neden Bu Kadar Onemli?

Is Surekliligi

Her dakika downtime, is surekliliginizi dogrudan etkiler. Bir e-ticaret sitesi icin 1 saatlik downtime, binlerce lira gelir kaybina neden olabilir. Musteri guvenini sarsar ve rakiplerinize yonlenmeye sebep olur. Arastirmalara gore, bir dakikalik downtime'in buyuk olcekli bir e-ticaret sitesine maliyeti 5.000 ile 50.000 dolar arasinda degisebilmektedir.

SEO Etkisi

Google, web sitelerinin erisilebirligini duzenliy olarak kontrol eder. Googlebot sitenizi taramaya geldiginde erisileemyorsa, bu durum siralama kayiplarina yol acar. Uzun sureli veya sik tekrarlanan downtime'lar, organik trafginizi ciddi sekilde dusuurebilir. Ozellikle crawl budget (tarama butcesi) sinirli olan kucuk ve orta olcekli siteler icin her downtime degertli bir tarama firsatinin kaybi demektir.

Musteri Deneyimi

Kullanicilarin %53'u 3 saniye icinde yuklenmeyen bir siteyi terk etmektedir. Tamamen erisielemeyen bir site ise musteri sadakatini dogrudan yok eder. Bir kullanici sitenize erisemediginde, buyuk olasilikla rakip bir siteye yonelecek ve geri donmeyyebilecektir. Bu nedenle yuksek uptime sadece teknik bir metrik degil, dogrudan musteri tutma ve gelir metrikidir.

Marka Itibar

Surekli downtime yasayan bir site, profesyonellik algisini zedeler. Ozellikle SaaS platformlari, finans kuruluslari ve saglik hizmeti saglayicilari gibi kritik sektorlerde uptime dogrudan guvenilirlik gostergesidir. Status sayfalarinda surekli kesinti gormek, potansiyel musterilerin sizi tercih etmemesine neden olur.

Uptime Yuzdeleri ve Anlamilari

Uptime yuzdeleri arasindaki kucuk farklar buyuk sure farkliliklarina denk gelir. Asagidaki tablo, farkli uptime seviyelerinin yillik, aylik ve haftalik izin verilen downtime surelerini gostermektedir:

%99.0 uptime yilda 3 gun 15 saat 36 dakika, ayda 7 saat 18 dakika downtime anlamina gelir. Bu seviye web siteleri icin kabul edilebilir degildir.

%99.5 uptime yilda 1 gun 19 saat 48 dakika, ayda 3 saat 39 dakika downtime anlamina gelir. Dusuk butceli projeler icin kabul edilebilir alt sinirdir.

%99.9 uptime yilda 8 saat 46 dakika, ayda 43 dakika 50 saniye downtime anlamina gelir. Bu, hosting sektorunde standart uptime garantisi olarak kabul edilir. Cogu hosting firmasi bu seviyeyi taahhut eder.

%99.95 uptime yilda 4 saat 23 dakika, ayda 21 dakika 55 saniye downtime anlamina gelir. Premium hosting hizmetlerinde gorulen yuksek uptime seviyesidir.

%99.99 uptime yilda 52 dakika 36 saniye, ayda 4 dakika 23 saniye downtime anlamina gelir. Tier 4 veri merkezlerinde hedeflenen, kritik altyapilar icin gereken seviyedir.

Uptime'i Etkileyen Faktorler

1. Veri Merkezi Kalitesi

Veri merkezi tier seviyesi, uptime performansini dogrudan belirler. Tier 1 veri merkezleri tek guc hatti ve tek sogutma sistemine sahipken, Tier 3 veri merkezleri N+1 redundans ile her bilesenden yedek bulundurur. Redundant guc kaynaklari (UPS sistemleri ve dizel jeneratorler), hassas sogutma sistemleri, yangin sondurme altyapisi ve fiziksel guvenlik onlemleri uptime'in temel yapitaslaridir.

2. Donanim Kalitesi

Sunucu donaniminin kalitesi ve yasi uptime'i dogrudan etkiler. ECC (Error Correcting Code) RAM, donanim RAID kontrolculer, redundant guc kaynaklari (PSU) ve enterprise sinif diskler (NVMe SSD veya SAS HDD) kullanilmasi donanim kaynakli arizalari en aza indirir. Duzenliy donanim bakim ve degisim programi da onemlidir.

3. Ag Altyapisi

Birden fazla ISP ile baglanti (multi-homed), BGP routing, DDoS koruması ve redundant ag cihazlari (switch, router) ag kaynakli downtime'i onler. Tek bir ISP'ye bagli olmak, o ISP'de yasanacak bir kesintinin sunucunuzu tamamen erisileemz kilmasi anlamina gelir.

4. Yazilim ve Yapilandirma

Isletim sistemi guvenlik yamalari, web sunucusu yapilandirmasi, veritabani optimizasyonu ve uygulama kodunun kalitesi yazilim kaynakli downtime'i etkiler. Otomatik guvenlik guncelemeleri, log izleme ve proaktif monitoring bu riskleri azaltir.

5. DDoS ve Guvenlik Saldirilari

DDoS saldirilari, sunucunuzun kaynaklarini tuketebilir veya ag baglantinizi doyurarak downtime'a neden olabilir. Etkin DDoS koruması ve guvenlik onlemleri, saldiri kaynakli kesintileri onler.

Uptime Nasil Izlenir?

Dis Izleme Araclari

• Uptime Robot: Ucretsiz plan ile 50 monitor, 5 dakika aralikla kontrol
• Pingdom: Genis lokasyon agiyla detayli izleme
• StatusCake: Ucretsiz ve ucretli planlar

Ic Izleme Araclari

• Zabbix: Acik kaynakli, kapsamli sunucu izleme
• Nagios: Ag ve sunucu izleme
• Netdata: Gercek zamanli performans izleme

Status Sayfasi

Musterilerinize seffaflik saglamak icin public status sayfasi olusturabilirsiniz. Statuspage, Cachet veya Upptime gibi araclarla altyapi durumunu paylasabilirsiniz.

SLA (Service Level Agreement)

Hosting firmalari uptime taahhutlerini SLA ile garanti altina alir. SLA'da yer almasi gereken temel unsurlar sunlardir:

Garantili uptime yuzedesi genellikle %99.9 veya uzerindedir. SLA ihlali durumunda uygulanacak tazminat genellikle kredi veya geri odeme seklindedir. Planli bakim suerelerinin nasil degerlendirilecegi de SLA'da belirtilmelidir. Bazi hosting firmalari planli bakimi downtime'dan haric tutarken, bazilari dahil eder.

Yuksek Uptime Icin En Iyi Uygulamalar

Birincil yaklasim, redundans kullanmaktir. Kritik bilesenlerin yedekli olmasi (redundant PSU, RAID disk, coklu ISP) tek nokta arizasini (single point of failure) ortadan kaldirir. Ikincil yaklasim ise proaktif izleme ve uyari sistemleridir. Sorunlar kullanicilari etkilemeden once tespit edilerek mudahale edilmelidir.

Duzenliy bakim calismalari da uptime icin kritiktir. Isletim sistemi guncelemeleri, donanim kontrolleri ve performans optimizasyonlari planli bakim pencereleri icinde yapilmalidir. Otomasyon ve Infrastructure as Code yaklasimlari ise insan hatasi kaynakli kesintileri azaltir.

Buyukweb Uptime Garantisi

Buyukweb olarak tum hosting, VDS ve dedicated sunucu paketlerimizde %99.9 uptime garantisi sunuyoruz. Bu garantinin arkasinda:

• Bursa Pendc Tier 3 veri merkezi (N+1 redundans)
• Redundant UPS ve dizel jenerator sistemleri
• Coklu ISP ile BGP baglanti
• 7/24 proaktif sunucu izleme
• DDoS koruması altyapisi
• Enterprise sinif sunucu donanimlari (Intel Xeon, ECC RAM, NVMe SSD)
• Uzman teknik ekip ile hizli mudahale

Uptime performansimiz ve veri merkezi altyapimiz hakkinda detayli bilgi icin buyukweb.com adresini ziyaret edebilirsiniz.

Sikca Sorulan Sorular

%99.9 uptime gercekten yeterli mi?
Cogu web sitesi ve uygulama icin %99.9 uptime yeterlidir. Yilda yalnizca 8 saat 46 dakika downtime anlamina gelir ve bu surenin buyuk bolumu genellikle planli bakim zamanlarina denk gelir.

Downtime durumunda ne yapmaliyim?
Oncelikle sorunun kaynagini belirleyin: sunucu, ag, DNS veya uygulama kaynakli mi? Hosting firmanizin destek ekibiyle iletisime gecin. Status sayfanizi guncelleyerek musterilerinizi bilgilendirin.

Uptime'i kendim nasil olcerim?
Uptime Robot (ucretsiz) veya Pingdom gibi dis izleme araclariyla sitenizi duzenliy kontrol edebilirsiniz. Bu araclar downtime durumunda anlik bildirim gonderir.

Uptime Raporlama ve Seffaflik

Profesyonel hosting firmalari, uptime performanslarini acik ve seffaf sekilde paylasir. Status sayfalari, gecmis olaylarin kayitlari ve periyodik performans raporlari guvenilirlik gostergesidir. Bir hosting firmasini degerlendirirken gecmis uptime performansini sorgulamaniz onemlidir.

Kendi uptime izlemenizi de yapmaniz tavsiye edilir. Hosting firmanizin raporladiigi uptime ile bagimsiz izleme araclarinizin olctuuguu uptime arasinda tutarsizlik olup olmadigini kontrol edin. Bagimsiz izleme, SLA ihlali durumunda tazminat taleplerinizi destekleyecek kanit saglar.

Planli bakim calismalari uptime hesaplamasinda ayri degerllendirilmelidir. Iyi bir hosting firmasi, planli bakim zamanlarini onceden duyurur ve bakim calismalrini dusuk trafik saatlerine planlar. Buyukweb olarak planli bakim calismalrimizi gece saatlerinde ve onceden bildiriim yaparak gerceklestiriyoruz.

Uptime Iyilestirme Stratejileri

Uptime'i iyilestirmek icin cok katmanli bir yaklasim benimsenmelidir. Altyapi katmaninda redundant guc kaynaklari, RAID disk yapidandirmasi ve coklu ag baglantisi temel onlemlerdir. Uygulama katmaninda load balancer ile trafik dagitimi, otomatik failover mekanizmalari ve saglik kontrolleri uygulanmalidir.

Operasyonel katmanda ise degisiklik yonetimi surecleri, planli bakim proseduruleri ve olay mudahale planlari hayati onem tasir. Bir degisiklik oncesinde risk analizi yapilmali, geri alma plani hazirlanmali ve degisiklik dusuk trafik saatlerinde uygulanmalidir. Post-mortem analizi ile her downtime olayi incelenerek tekrarinin onlenmesi saglanmalidir.

Otomasyon da uptime iyilestirmede kritik bir roldur. Otomatik olceklendirme, otomatik yedek sunucu devreye alma ve otomatik servis yeniden baslatma gibi mekanizmalar insan mudahalesine gerek kalmadan sorunlari cozebilir. Infrastructure as Code yaklasimi ile sunucu yapilandirmalari tekrarlanabilir hale getirilir ve yapilandirma hatasindan kaynaklanan downtime riskleri azaltilir.

---

Ilgili Buyukweb Hizmetleri:

• Fiziksel dedicated sunucu seceneklerimiz
• Co-location hizmetimiz hakkinda bilgi alin
• Tum hosting ve sunucu paketlerimiz

Sunucu Bakim Takvimi

Duzenli bakim sunucu sagliginin anahtaridir:

Gunluk

• Log dosyalarini kontrol edin
• Disk kullanimini izleyin
• Yedeklerin basarisini dogrulayin
• Guvenlik uyarilarini inceleyin

Haftalik

• Guvenlik guncellemelerini uygulayin
• Veritabani optimizasyonu calistirin
• Performans metriklerini analiz edin

Aylik

• Tam sistem yedegi alin ve test edin
• Kullanici hesaplarini gozden gecirin
• SSL sertifika surelerini kontrol edin
• Kapasite planlama degerlendirmesi yapin

Yillik

• Felaket kurtarma tatbikati yapin
• Donanim yasam dongusu degerlendirmesi
• Guvenlik denetimi yapin

Sunucu Migrasyon Rehberi

1. Mevcut sunucu envanterini cikartin
2. Yeni sunucuyu hazirlayin ve yapilandirin
3. Verileri rsync ile senkronize edin
4. DNS TTL degerini dusurrun
5. Son senkronizasyonu yapin ve servisleri baslatin
6. DNS kayitlarini guncelleyin
7. Eski sunucuyu bir sure yedek tutun