Linux SSH Terminal Komutları ve Açıklamaları

Linux SSH Terminal Komutlari

SSH ile Linux sunucunuza baglandiktan sonra kullanacaginiz temel terminal komutlarinin bilinmesi, etkin sunucu yonetimi icin zorunludur. Bu rehberde en sik kullanilan komutlari kategorilere ayirarak acikliyoruz.

Dosya ve Dizin Islemleri

# Dizin icerigini listele
ls -la

# Dizin degistir
cd /var/www/html

# Mevcut dizini goster
pwd

# Dosya/dizin kopyala
cp dosya.txt yedek.txt
cp -r klasor/ yedek_klasor/

# Dosya/dizin tasi veya yeniden adlandir
mv eski.txt yeni.txt

# Dosya/dizin sil
rm dosya.txt
rm -rf klasor/

# Dizin olustur
mkdir yeni_klasor
mkdir -p alt/klasor/yapisi

# Dosya olustur
touch yeni_dosya.txt

Dosya Icerik Islemleri

# Dosya icerigini goruntule
cat dosya.txt

# Sayfalanmis goruntuleme
less dosya.txt

# Ilk/son satirlari goster
head -n 20 dosya.txt
tail -n 20 dosya.txt

# Canli log takibi
tail -f /var/log/syslog

# Metin arama
grep "hata" /var/log/syslog
grep -r "aranacak" /var/www/

Metin Editorleri

# nano (kolay)
nano dosya.txt

# vim (gelismis)
vim dosya.txt
# i: Insert modu, ESC: Normal mod, :wq: Kaydet ve cik

Sistem Bilgisi

# Isletim sistemi bilgisi
uname -a
cat /etc/os-release

# Sistem calisma suresi
uptime

# Bellek kullanimi
free -h

# Disk kullanimi
df -h

# CPU bilgisi
lscpu
nproc

# Surecler
top
htop

Ag Komutlari

# IP adresi
ip addr show
hostname -I

# Baglanti testi
ping -c 4 google.com

# DNS sorgusu
dig buyukweb.com
nslookup buyukweb.com

# Acik portlari listele
ss -tulnp
netstat -tulnp

# Uzak baglanti testi
curl -I https://www.buyukweb.com
wget https://ornek.com/dosya.zip

Kullanici ve Yetki Yonetimi

# Mevcut kullanici
whoami

# Kullanici olusturma
adduser yeni_kullanici

# Sifre degistirme
passwd kullanici_adi

# Dosya izinleri
chmod 755 klasor/
chmod 644 dosya.txt
chown kullanici:grup dosya.txt

Servis Yonetimi

# Servis durumu
systemctl status nginx

# Servis baslat/durdur/yeniden baslat
systemctl start nginx
systemctl stop nginx
systemctl restart nginx

# Servis otomatik baslatma
systemctl enable nginx

Paket Yonetimi

# Ubuntu/Debian
apt update && apt upgrade -y
apt install paket_adi

# CentOS/AlmaLinux
dnf update -y
dnf install paket_adi

Buyukweb VDS ile SSH

Buyukweb VDS paketlerinde tam root SSH erisimi sunulmaktadir. KVM sanallastirma ile izole sunucu ortaminda tum bu komutlari ozgurce kullanabilirsiniz.

Dosya Arama ve Metin Isleme Komutlari

Linux sunucu yonetiminde dosya arama ve metin isleme komutlari gunluk islemlerin vazgecilmez parcasidir. find komutu ile belirli kriterlere gore dosya arayabilirsiniz. Ornegin find /var/log -name "*.log" -mtime +7 komutu 7 gundan eski log dosyalarini bulur. grep komutu ise dosya iceriklerinde metin aramak icin kullanilir. grep -r "error" /var/log komutu log dizininde recursive olarak error ifadesini arar.

awk ve sed komutlari guclu metin isleme araclaridir. awk ile sutun bazli veri isleme yapabilir, sed ile dosya iceriginde toplu degisiklik gerceklestirebilirsiniz. Ornegin sed -i 's/eski/yeni/g' dosya.txt komutu dosyadaki tum eski ifadelerini yeni ile degistirir. tail -f komutu ile log dosyalarini canli olarak izleyebilirsiniz. wc -l komutu dosyadaki satir sayisini verir. Bu komutlari pipe ile birlestirerek karmasik islemleri tek satirda gerceklestirebilirsiniz. Buyukweb.com VDS sunuculari tam SSH erisimi ile bu komutlarin tamamini kullanmaniza olanak tanir.

Sonuc

Linux SSH komutlari sunucu yonetiminin temelini olusturur. Dosya islemleri, suec yonetimi, ag diagnostigi ve sistem izleme komutlarini ogrenerk sunucunuzu etkili bir sekilde yonetebilirsiniz. Komut satirinda ustalasmak zaman kazandirir ve otomasyon imkani saglar. Buyukweb Linux VDS paketlerinde tam root erisimi ile tum SSH komutlarini kullanabilirsiniz.

---

Ilgili Buyukweb Hizmetleri:

• cPanel hosting ile kolay yonetim
• Fiziksel sunucu seceneklerimiz
• Tum hosting ve sunucu paketlerimiz

---

Pratik Linux Komutlari

Dosya Yonetimi

find ile kriterlere gore arama yapin. du -sh ile dizin boyutu, ncdu ile interaktif analiz. locate ile hizli dosya bulma. rsync ile dosya senkronizasyonu.

Surec Yonetimi

ps aux ile surecleri goruntuleyin. kill -9 ile sonlandirin. nohup ile arka planda calistirin. screen/tmux ile coklu terminal. systemctl ile servis yonetimi.

Metin Isleme

grep -r ile arama, sed ile toplu degisiklik, awk ile sutun cikarma. jq ile JSON isleme. tail -f ile canli log takibi. wc ile satir/kelime sayma.

Ag Komutlari

ss -tulpn ile portlar, curl ile HTTP istekleri, mtr ile traceroute, tcpdump ile trafik yakalama. dig ile DNS sorgulari. wget ile dosya indirme.

Zamanlama

crontab -e ile zamanlanmis gorevler. Yedekleme, temizlik otomasyonu. systemd timer ile gelismis zamanlama.

Disk Yonetimi

df -h ile kullanim, lsblk ile diskler. LVM ile esnek yonetim. RAID yapilandirmasi.

Sik Sorulan Sorular

Nereden baslamaliyim?

Temel komutlar (ls, cd, cp, mv, rm), editior (nano/vim), izinler (chmod) ve paket yonetimi (apt/dnf) ile baslayin.

Bash script nasil yazilir?

#!/bin/bash ile baslayin. Degiskenler, kosullar, donguler ogrenin. chmod +x ile calistirin.

Sonuc

Linux komut satiri sunucu yonetiminin vazgecilmez aracidir. Pratik yaparak becerilerinizi gelistirin.

En Sik Kullanilan Linux Komutlari

Komut	Aciklama	Ornek
ls -la	Detayli dosya listesi	ls -la /var/www
grep -r	Icerik arama	grep -r "error" /var/log
find	Dosya bulma	find / -name "*.conf"
chmod	Izin degistirme	chmod 755 dosya.sh
chown	Sahiplik degistirme	chown www-data /var/www
systemctl	Servis yonetimi	systemctl restart nginx
journalctl	Log goruntuleme	journalctl -u nginx -f
df -h	Disk kullanimi	df -h /
free -m	Bellek kullanimi	free -m
ss -tulpn	Ag baglantilari	ss -tulpn

Shell Scripting Temelleri

Bash script ile tekrarli gorevleri otomatiklestirin:

Yedekleme Scripti

Otomatik yedekleme ile veritabani ve dosyalarinizi duzenli yedekleyin. mysqldump ile veritabani, tar ile dosya arsivi olusturun.

Disk Izleme

Disk kullanimini izleyen ve esik degerini astiginda bildirim gonderen script yazin.

Log Analiz

Apache/Nginx loglarini analiz ederek en cok ziyaret edilen sayfalar ve supheli IP adresleri raporlayan script olusturun.

Turkiye'de Hosting Sektoru 2025-2026

Sektorel Trendler

Turkiye hosting pazari hizla buyumektedir. E-ticaretin genislemesi, dijitallesme calismalarI ve uzaktan calisma trendi hosting talebini artirmaktadir. NVMe SSD, HTTP/3 ve edge computing gibi teknolojiler hosting performansini yeni seviyelere tasimaktadir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Hosting sektoru rekabetci bir pazardir. Dusuk fiyat vaat eden ancak altyapı kalitesinden odun veren firmalardan kacinin. Gizli maliyet, yenileme fiyat artisi ve yetersiz destek en sik karsilasilan sorunlardir.

Hosting Firmasi Secim Kriterleri

1. Veri merkezi lokasyonu: Turkiye'de veri merkezi olan firmalari tercih edin
2. Uptime garantisi: Minimum %99.5, ideal %99.8+
3. Teknik destek: 7/24 Turkce destek zorunlu
4. Guvenlik: DDoS korumasi, SSL, WAF dahil olmali
5. Yedekleme: Gunluk otomatik yedekleme olmali
6. Olceklenebilirlik: Ihtiyac artiginda kolayca yukseltme yapilabilmeli
7. Musteri yorumlari: Gercek kullanici deneyimlerini arastirin

Buyukweb 2009'dan beri bu kriterlerin tumunu karsilayarak 5.200+ musteriye guvenilir hosting hizmeti sunmaktadir. Sorulariniz icin 0850 302 60 70 numarasini arayabilir veya destek@buyukweb.com adresine yazabilirsiniz.

Sik Yapilan Hosting Hatalari

Hosting secimi ve yonetiminde en sik karsilasilan hatalar:

1. Sadece Fiyata Bakmak

En ucuz hosting her zaman en iyi secim degildir. Performans, guvenlik ve destek kalitesi fiyattan daha onemlidir. Dusuk maliyetli hostinglerde yenileme fiyatlari genellikle cok daha yuksektir.

2. Yedekleme Almamak

Otomatik yedekleme olsa bile, onemli degisikliklerden once manuel yedek almak hayati onem tasir. Yedeklerin geri yuklenebilirligini test etmeyen sirketler veri kaybi yasadiginda ciddi sorunlarla karsilasir.

3. Guncellemeleri Ertelemek

WordPress, eklentiler ve isletim sistemi guncellemelerini ertelemek guvenlik aciklarına davetiye cikarir. Otomatik guvenlik guncellemeleri yapilandirmak en temel onlemdir.

4. SSL Kullanmamak

Hala SSL sertifikasi olmayan web siteleri mevcut. SSL olmadan Google siralama duser, ziyaretci guveni azalir ve veri guvenligi tehlikeye girer. Ucretsiz Let's Encrypt sertifikasi bile yeterlidir.

5. Kaynak Planlamasi Yapmamak

Trafik artisina hazirliksiz yakalanmak, sitenizin cokmesine neden olabilir. Trafik trendlerini izleyin ve ihtiyac halinde kaynakları zamaninda artirin.